De verder verzwakte electorale positie van de VVD na de kabinetscrisis
Na de hectiek van de afgelopen week rondom het kabinet is er weer een peiling uitgevoerd om te zien wat het effect ervan is geweest op de electorale positie van de partijen.
De peiling van vorige week werd gehouden de dag nadat vicepremier Yesilgöz in haar persconferentie na premier Jetten had gemeld dat het minderheidskabinet mislukt was. De nieuwe peiling is gehouden na het debat in de Tweede Kamer over de – bezworen – kabinetscrisis.
Uit de peiling blijkt dat, nadat de VVD de afgelopen weken van 12 naar 14 was gestegen, deze partij weer teruggezakt is naar 12 zetels. Die zijn ten goede gekomen aan JA21, die verlies had geleden toen de VVD aan het stijgen was.
Ook is te zien dat het wegzakken van FVD is voortgezet en nu op 10 zetels uitkomt. Dat verlies komt met name ten goede aan de PVV, die inmiddels op 22 zetels staat. De hoogste score sinds december 2025.
Daarnaast zien we dat PRO iets terugzakt en het CDA iets stijgt. De drie regeringspartijen staan op slechts 39 zetels, terwijl bij de Tweede Kamerverkiezingen in oktober 2025 nog 66 zetels werden gehaald.

Als Mona Keijzer met een partij zou meedoen aan de verkiezingen, dan zou die partij op dit moment ongeveer 10 zetels halen. Met name JA21 en PVV zouden daardoor minder zetels halen.
Hoe nu verder?
Zowel vorige week als deze week zijn er vragen gesteld over hoe men vond dat het verder moest. Het is interessant om die resultaten met elkaar te vergelijken.

Van de huidige VVD-kiezers wil 27% “doorgaan met de huidige minderheidsregering” en 55% de regering uitbreiden met JA21. De huidige kiezers van D66 willen voor 48% dat de regering wordt uitgebreid met PRO. 37% wil “door met de huidige minderheidsregering”. De CDA-kiezers zitten daar tussen. Rond de 15% wil uitbreiden met of JA21 of PRO.
Daarnaast is gevraagd of men vindt dat de VVD uit het kabinet moet stappen. Dit zijn de resultaten van de VVD-kiezers van oktober 2025 (toen de VVD 22 zetels haalde). Van alle Nederlanders vindt 54% het.

Op 20 november had de VVD nog maar 12 zetels over van de 22, die in oktober vorig jaar waren behaald. Het is interessant de uitslag te bekijken bij deze vraag van de VVD-kiezers van toen, die nu nog steeds VVD stemmen, en de VVD-kiezers van toen, die niet meer op de VVD stemmen. Er is een groot verschil 20% van de trouwe VVD-kiezers wil dat de VVD uit het kabinet stapt, en 68% van degenen, die nu niet meer VVD-stemmen.

Ten slotte is aan de kiezers gevraagd wanneer men enerzijds denkt dat de volgende Tweede Kamerverkiezingen zijn en anderzijds wanneer men hoopt dat die verkiezingen zijn. Daarbij is een onderscheid gemaakt tussen alle Nederlanders en de VVD-kiezers bij TK2025.
Het is duidelijk dat de meeste Nederlanders verwachten dat in 2027 de volgende Tweede Kamerverkiezingen zijn. 43% hoopt dat. De cijfers bij de VVD-kiezers uit 2025 zijn zo’n 10 procentpunten hoger.

Problematische electorale positie VVD
Deze cijfers laten duidelijk zien hoe problematisch de electorale positie van de VVD is.
Besef dat van de drie grote traditionele partijen er twee al landelijke verkiezingen hebben gehad de afgelopen 10 jaar, waarbij die partijen die gewend waren in de vorige eeuw om 30% te halen, voor het eerst onder de 10% zijn geëindigd:
- Het CDA met 3% bij TK2023.
- De PvdA met 6% bij TK2017.
Bij de VVD is dat niet gebeurd. Het slechtste resultaat behaald bij de landelijke verkiezingen sinds 2000 was 11% bij de laatste Provinciale Statenverkiezingen, waardoor de VVD 10 zetels kreeg in de Eerste Kamer. Bij Tweeede Kamerverkiezingen met Mark Rutte haalde de VVD steeds meer dan 20%.
Op dit moment staat de VVD in de peiling op 8% en is – als de situatie min of meer hetzelfde blijft – de kans groot dat de VVD op 17 maart 2027 dichter bij de 5% zal eindigen dan bij de 10%. Dat zal dan tot een halvering van het aantal senatoren leiden. Dat waren er in 2023 10.
