Stemming 30-1-2022: JA21 verder in opmars

Terwijl de VVD steeds verder wegzakt (-1 naar 22) zien we JA21 gestaag klimmen. Met 13 zetels is deze partij nu vierde van Nederland en staat nog maar 2 zetels achter op de PVV, die deze week 2 zetels daalt. Met deze 13 zetels is JA21 groter dan PvdA, GroenLinks of SP en meer dan 2 keer zo groot als het CDA.

Daarom zoomen we vandaag in op de grootste daler sinds de verkiezingen (de VVD met -12) en de grootste stijger (JA21 met +10).

Verlies VVD

Van de VVD-kiezers van bijna 1 jaar geleden stemt nu nog maar 57% VVD. Omdat er vrijwel geen kiezers overkomen van andere partijen in de richting van de VVD staat de VVD nu op 22 zetels, dicht bij de laagste score van de afgelopen jaren. Het is het percentage van 14% dat de VVD haalde bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2019, waar FVD nipt de grootste werd.

Bekijken we waar de VVD-kiezers naar toe gaan dan zien we dat JA21 de grootste, of eigenlijk de enige, magneet is. 13% doet die overstap, goed voor 4 à 5 zetels. Voor de rest zien we een half tot een hele zetel naar PVV, BBB, D66 en Volt  gaan.  Daarnaast is de VVD, samen met het CDA de partij, waarvan de meeste kiezers aangeven niet te weten welke partij te gaan stemmen (rond de 15%).

Winst JA21

De helft van de winst van JA21 is afkomstig van de VVD, de rest van het CDA en de PVV. Met name de winst op de laatste partij neemt toen. Het electoraal verkeer tussen FVD en JA21 is klein.

Net zoals in 2019 FVD als “new kid on the block” de PVV electoraal verzwakte, zien we dat nu gebeuren door JA21.  Die partij lijkt voor de teleurgestelde VVD-, CDA-kiezers een vluchthaven te zijn en aantrekkelijker te worden voor een deel van de PVV kiezers.

Besef dat rechts van de VVD, JA21+PVV+FVD  samen 35 zetels hebben. Als we BBB erbij zouden rekenen zijn dat er 43. Hoewel BBB een partij is die ook van partijen links van het midden wint. En BvNL erbij maakt al 44.

Ook als we PvdD erbij zouden tellen zijn die partijen samen groter dan de linkervleugel (PvdA, GroenLinks, SP + PvdD hebben samen 35 zetels).

Zowel JA21, BBB en Volt hebben tussen de 15 en 20% van de kiezers die deze partij nog een kans geven op een stem, bovenop de scores die ze vandaag halen, waardoor er nog een behoorlijke groeipotentie is. Die is bij de VVD slechts 9%,

Richting Gemeenteraadsverkiezingen

Omdat de nieuwe landelijke partijen, die zo goed scoren, bij de gemeenteraadsverkiezingen niet of maar beperkt meedoen, zal dat effect in maart a.s. niet goed te merken zijn. Wel zal de electorale zwakte van partijen als VVD en CDA terug te vinden zijn in de uitslag. Zowel VVD als CDA stonden er vier jaar geleden landelijk duidelijk beter voor bij de kiezers dan  nu. Dat geldt ook voor GroenLinks. In maart 2018 stonden de PVV en D66 er landelijk duidelijk slechter voor dan nu. De PVV mede onder de invloed van de opkomst van FVD.

Daarmee lijken we af te koersen op gemeenteraadsverkiezingen, die een diffuus beeld gaan geven, omdat het afhangt van de deelname van de nieuwe landelijke partijen aan die verkiezingen (Volt en JA21). Maar zeker ook de populariteit van bestaande of nieuwe lokale partijen, waarvan sommige een goede kans hebben om de grootste te gaan worden. Verschillen in trends per gemeente zullen daardoor groter worden dan ooit.

Vier jaar geleden haalden CDA, VVD en PvdA samen 35% van de stemmen. Twintig jaar geleden was dat 51% en veertig jaar geleden was dat 71%! Die drie partijen mogen nu blij zijn als ze in maart a.s. samen 25% van de stemmen halen.

 

PEIL.NL © NO TIES BV / VIEWTURE BV